ഹരിത കര്‍മ്മ സേന

🌿 KUMBALAM GRAMA PANCHAYATH • HARITHA KARMA SENA

🌿 കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഹരിതകർമ്മ സേന

ശുചിത്വമുള്ള കുമ്പളം – മാലിന്യമുക്ത കുമ്പളം – ഹരിതാഭമായ കുമ്പളം

കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ശുചിത്വ-മാലിന്യസംസ്‌കരണ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന ഘടകമാണ് ഹരിതകർമ്മ സേന. തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, കുടുംബശ്രീ സംവിധാനത്തിന്റെയും ശുചിത്വ മിഷൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബന്ധപ്പെട്ട സംവിധാനങ്ങളുടെയും സഹകരണത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഹരിതകർമ്മ സേന, വീടുകൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉറവിടത്തിൽ വേർതിരിച്ച അജൈവ മാലിന്യങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് ശാസ്ത്രീയമായി തരംതിരിക്കുകയും പുനരുപയോഗത്തിനും പുനഃചംക്രമണത്തിനുമായി കൈമാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

കേരളത്തിലെ ഹരിതകർമ്മ സേന സംവിധാനം 2017 മുതൽ ഹരിതകേരളം മിഷൻ, തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, കുടുംബശ്രീ തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങളുടെ സഹകരണത്തോടെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതാണ്.

📷

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തന ചിത്രങ്ങൾ

കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തനം
ഹരിതകർമ്മ സേന
വീടുതോറുമുള്ള മാലിന്യ ശേഖരണം
ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ മാലിന്യ ശേഖരണ പ്രവർത്തനം
ശേഖരണ പ്രവർത്തനം
ഉറവിടത്തിൽ വേർതിരിച്ച അജൈവ മാലിന്യ ശേഖരണം
കുമ്പളം ഹരിതകർമ്മ സേന അംഗങ്ങൾ
ഹരിത സേവനം
ശുചിത്വമുള്ള കുമ്പളത്തിനായി

1

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ

♻️

പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ

  • ♻️ അജൈവ മാലിന്യങ്ങൾ ഉറവിടത്തിൽ തന്നെ വേർതിരിച്ച് ശേഖരിക്കുക.
  • 🏠 വീടുകളിൽ മാലിന്യസംസ്‌കരണ ശീലം ശക്തിപ്പെടുത്തുക.
  • 🏢 സ്ഥാപനങ്ങൾ, വ്യാപാരശാലകൾ, ഓഫീസുകൾ തുടങ്ങിയവയിൽ ശാസ്ത്രീയ മാലിന്യസംസ്‌കരണം ഉറപ്പാക്കുക.
  • 🚯 പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലും ജലാശയങ്ങളിലും മാലിന്യം വലിച്ചെറിയുന്നത് തടയുക.
  • 🌱 പ്ലാസ്റ്റിക് മലിനീകരണം കുറയ്ക്കുക.
🌍

മാലിന്യമുക്ത കുമ്പളം

  • ♻️ പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന വസ്തുക്കളുടെ പരമാവധി വീണ്ടെടുക്കൽ ഉറപ്പാക്കുക.
  • 🌍 മാലിന്യമുക്തവും ശുചിത്വസമ്പന്നവുമായ കുമ്പളം സൃഷ്ടിക്കുക.
  • 👩‍🌾 സ്ത്രീകൾക്ക് തൊഴിലും സ്ഥിരവരുമാനവും ലഭ്യമാക്കുന്ന സാമൂഹിക സംരംഭമായി ഹരിതകർമ്മ സേനയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക.
  • 📢 മാലിന്യസംസ്‌കരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനകീയ ബോധവൽക്കരണം നടത്തുക.
  • 🎉 പൊതുപരിപാടികളിൽ ഹരിതചട്ടം (Green Protocol) നടപ്പാക്കുന്നതിന് പിന്തുണ നൽകുക.
ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ ശേഖരണം മാത്രമല്ല, ശേഖരണം–ഗതാഗതം–തരംതിരിക്കൽ–സംഭരണം–പുനരുപയോഗം/പുനഃചംക്രമണം എന്ന മുഴുവൻ ശൃംഖലയും പ്രധാനമാണ്.

2

സംഘടനാ ഘടന

കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തനം താഴെപ്പറയുന്ന രീതിയിൽ ഏകോപിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്:

ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
ആരോഗ്യ / ശുചിത്വ വിഭാഗം
ഹരിതകർമ്മ സേന
Green Supervisor / Team Coordinator
Green Technician / HKS അംഗങ്ങൾ
വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ശേഖരണ ടീമുകൾ
ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പൊതുവായ കേരള മാതൃകയിൽ Green Technicians, Green Supervisors എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ശേഖരണം, ഗതാഗതം, തരംതിരിക്കൽ, സംസ്കരണം, പുനഃചംക്രമണം തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു.

പ്രധാന പങ്കാളികൾ

സ്ഥാപനം / വിഭാഗംപ്രധാന പങ്ക്
കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്ഭരണപരമായ ഏകോപനം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യം, നിരീക്ഷണം
കുടുംബശ്രീഅംഗങ്ങളുടെ സംഘാടനം, സംരംഭകത്വ പിന്തുണ
ഹരിതകർമ്മ സേനവീടുകളിൽ നിന്നും സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ശേഖരണവും അനുബന്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളും
ശുചിത്വ മിഷൻസാങ്കേതിക മാർഗനിർദേശം
ഹരിതകേരളം മിഷൻപരിസ്ഥിതി–ശുചിത്വ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഏകോപനം
Clean Kerala Company / അംഗീകൃത ഏജൻസികൾശേഖരിച്ച വസ്തുക്കളുടെ തുടർ കൈമാറ്റം/പുനഃചംക്രമണം
ജനങ്ങൾഉറവിടത്തിൽ മാലിന്യം വേർതിരിച്ച് കൈമാറൽ, യൂസർ ഫീ അടയ്ക്കൽ

3

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രധാന ചുമതലകൾ

🏠

A. വീടുകളിൽ നിന്നുള്ള മാലിന്യ ശേഖരണം

ഓരോ വാർഡിലും നിശ്ചിത വാർഡ്/പ്രദേശം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കലണ്ടർ തയ്യാറാക്കി വീടുകളിൽ നിന്നും അജൈവ മാലിന്യങ്ങൾ ശേഖരിക്കും.

പ്രധാനമായും:

  • പ്ലാസ്റ്റിക് കവറുകൾ
  • പ്ലാസ്റ്റിക് പാക്കേജിംഗ്
  • പേപ്പർ/കാർഡ്ബോർഡ്
  • കുപ്പികൾ
  • ചില്ല്
  • വിവിധ പുനരുപയോഗ വസ്തുക്കൾ
  • തുണി മാലിന്യം
  • ചെരുപ്പ്/ബാഗ്
  • ഇ-മാലിന്യം
  • ബൾബ് തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിലുള്ള മാലിന്യങ്ങൾ
എന്നിവ നിശ്ചിത വിഭാഗങ്ങളനുസരിച്ച് ശേഖരിക്കുകയും തുടർസംസ്‌കരണത്തിനായി കൈമാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

4

ഉറവിടതല മാലിന്യ വേർതിരിക്കൽ

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തനം വിജയകരമാകുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനം “മാലിന്യം ഉറവിടത്തിൽ തന്നെ വേർതിരിക്കുക” എന്നതാണ്.
🌱

ജൈവ മാലിന്യം

→ വീട്ടിൽ തന്നെ കമ്പോസ്റ്റിംഗ് / ബയോബിൻ / മറ്റ് അംഗീകൃത സംവിധാനങ്ങൾ വഴി സംസ്കരിക്കുക.

♻️

അജൈവ മാലിന്യം

→ കഴുകി വൃത്തിയാക്കി, ഉണക്കി, തരംതിരിച്ച് ഹരിതകർമ്മ സേനയ്ക്ക് കൈമാറുക.

⚠️

പ്രത്യേക മാലിന്യം

→ ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ നിശ്ചിത ശേഖരണ കലണ്ടർ പ്രകാരം കൈമാറുക.

ഇത്തരത്തിലുള്ള ഉറവിടതല വേർതിരിക്കൽ ശാസ്ത്രീയ മാലിന്യസംസ്‌കരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകമാണ്.

5

ശേഖരണത്തിൽ നിന്ന് പുനഃചംക്രമണത്തിലേക്ക്

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തന ശൃംഖല:

വീട് / സ്ഥാപനംഉറവിടം
ഉറവിടത്തിൽ വേർതിരിക്കൽ
ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ ശേഖരണം
വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ശേഖരണ കേന്ദ്രം / MCF
തരംതിരിക്കൽ
ബെയിലിംഗ് / സംഭരണം / ആവശ്യമായ പ്രാഥമിക സംസ്കരണം
RRF / അംഗീകൃത റീസൈക്ലിംഗ് ഏജൻസി
പുനഃചംക്രമണം / പുനരുപയോഗം
MCF-ൽ ശേഖരിച്ച വസ്തുക്കൾ തരംതിരിച്ച ശേഷം RRF-ലേക്കോ അംഗീകൃത റീസൈക്ലിംഗ് സംവിധാനങ്ങളിലേക്കോ കൈമാറുന്ന രീതിയാണ് സംസ്ഥാനത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

6

യൂസർ ഫീ സംവിധാനം

ഹരിതകർമ്മ സേന നൽകുന്ന മാലിന്യ ശേഖരണ സേവനത്തിന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്/സർക്കാർ നിർദേശപ്രകാരം നിശ്ചയിക്കുന്ന യൂസർ ഫീ ഈടാക്കുന്നു.

💰

ശേഖരണ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ചെലവ് കണ്ടെത്തുക

👩‍🌾

ഹരിതകർമ്മ സേനാംഗങ്ങൾക്ക് വരുമാനം ഉറപ്പാക്കുക

📈

സേവനം സാമ്പത്തികമായി സുസ്ഥിരമാക്കുക

♻️

മാലിന്യസംസ്‌കരണ സംവിധാനം സ്ഥിരതയോടെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുക

7

പ്രവർത്തന രീതി

1

ഘട്ടം 1 – ബോധവൽക്കരണം

വീടുകൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, വ്യാപാരശാലകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉറവിട മാലിന്യ വേർതിരിക്കൽ സംബന്ധിച്ച് ബോധവൽക്കരണം.

2

ഘട്ടം 2 – ശേഖരണ കലണ്ടർ

ഓരോ വാർഡിനും പ്രദേശത്തിനും അനുയോജ്യമായ ശേഖരണ ദിവസം നിശ്ചയിക്കൽ.

3

ഘട്ടം 3 – വീടുതോറുമുള്ള ശേഖരണം

നിശ്ചിത ദിവസം ഹരിതകർമ്മ സേനാംഗങ്ങൾ വീടുകളിൽ എത്തി വേർതിരിച്ച അജൈവ മാലിന്യം ശേഖരിക്കുന്നു.

4

ഘട്ടം 4 – രേഖപ്പെടുത്തൽ

ശേഖരിച്ച വീടുകൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, യൂസർ ഫീ, മാലിന്യത്തിന്റെ അളവ് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

5

ഘട്ടം 5 – MCF-ലേക്ക് മാറ്റൽ

ശേഖരിച്ച മാലിന്യങ്ങൾ MCF-ലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു.

6

ഘട്ടം 6 – തരംതിരിക്കൽ

പ്ലാസ്റ്റിക്, പേപ്പർ, ഗ്ലാസ്, ലോഹം, തുണി, ഇ-മാലിന്യം തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നു.

7

ഘട്ടം 7 – അംഗീകൃത സംവിധാനത്തിലേക്ക് കൈമാറ്റം

തരംതിരിച്ച വസ്തുക്കൾ RRF, Clean Kerala Company അല്ലെങ്കിൽ ബന്ധപ്പെട്ട അംഗീകൃത ഏജൻസികൾക്ക് കൈമാറുന്നു.

8

ഘട്ടം 8 – റിപ്പോർട്ടിംഗ്

മാസാന്ത്യ ശേഖരണം, വരുമാനം, ചെലവ്, യൂസർ ഫീ, കൈമാറിയ മാലിന്യത്തിന്റെ അളവ് തുടങ്ങിയവ വിലയിരുത്തുന്നു.

8

പ്രവർത്തന കലണ്ടർ 

കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഹരിതകര്‍മ്മ സേനയുടെ വാർഷിക കലണ്ടർ:

മാസംപ്രധാന ശേഖരണ ഇനം
ജനുവരിപേപ്പർ, കാർഡ്ബോർഡ്, തുണി
ഫെബ്രുവരികുപ്പി, കുപ്പിച്ചില്ല്
മാർച്ച്ഇ-മാലിന്യം (ട്യൂബ് ലൈറ്റ്, സി.എഫ്.എൽ., എൽ.ഇ.ഡി. ബൾബ് ഉൾപ്പെടെ), മരുന്ന് സ്ട്രിപ്പുകൾ
ഏപ്രിൽതുണി, തെർമോക്കോൾ
മേയ്കുപ്പി, കുപ്പിച്ചില്ല്
ജൂൺഇ-മാലിന്യം (ട്യൂബ് ലൈറ്റ്, സി.എഫ്.എൽ., എൽ.ഇ.ഡി. ബൾബ് ഉൾപ്പെടെ), മരുന്ന് സ്ട്രിപ്പുകൾ
ജൂലൈപേപ്പർ, കാർഡ്ബോർഡ്, തുണി
ഓഗസ്റ്റ്കുപ്പി, കുപ്പിച്ചില്ല്
സെപ്റ്റംബർമരുന്ന് സ്ട്രിപ്പുകൾ, തുണി
ഒക്ടോബർതുണി, തെർമോക്കോൾ
നവംബർകുപ്പി, കുപ്പിച്ചില്ല്
ഡിസംബർഇ-മാലിന്യം (ട്യൂബ് ലൈറ്റ്, സി.എഫ്.എൽ., എൽ.ഇ.ഡി. ബൾബ് ഉൾപ്പെടെ), മരുന്ന് സ്ട്രിപ്പുകൾ

9

പ്രത്യേക പ്രവർത്തനങ്ങൾ

🌱

പരിസ്ഥിതി ബോധവൽക്കരണം

  • വീടുകളിൽ ബോധവൽക്കരണം
  • സ്കൂൾ/അങ്കണവാടി ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ
  • റെസിഡന്റ്സ് അസോസിയേഷനുകളുമായി സഹകരണം
  • വ്യാപാരികൾക്കുള്ള ബോധവൽക്കരണം
🎉

Green Protocol

പഞ്ചായത്തിലെ:

  • ഉത്സവങ്ങൾ
  • പൊതുപരിപാടികൾ
  • സമ്മേളനങ്ങൾ
  • മേളകൾ
  • സർക്കാർ പരിപാടികൾ

എന്നിവയിൽ single-use plastic ഒഴിവാക്കുന്നതിനും മാലിന്യം വേർതിരിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും ഹരിതകർമ്മ സേന സഹായം നൽകാം.

🧹 പ്രത്യേക ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ

റോഡ് പരിസരം
പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ
ജലാശയ പരിസരം
മാർക്കറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾ
പൊതു സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പരിസരം
എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഞ്ചായത്ത് നിർദേശപ്രകാരം പ്രത്യേക ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാം.

10

ഹരിതകർമ്മ സേനാംഗങ്ങളുടെ സുരക്ഷ

മാലിന്യ ശേഖരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ തൊഴിൽ സുരക്ഷയും ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും നിർണായകമാണ്.
🧤 കൈയുറ
😷 മാസ്ക്
🥾 സുരക്ഷാ ചെരുപ്പ്
👕 യൂണിഫോം
🛡️ ആവശ്യമായ സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ
🩹 ഫസ്റ്റ് എയ്ഡ് സൗകര്യം
🎓 സുരക്ഷിതമായ മാലിന്യ കൈകാര്യം ചെയ്യൽ പരിശീലനം
മാലിന്യ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവർക്കുള്ള പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹിക, സുരക്ഷാ സംരക്ഷണ നടപടികൾ ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്ന് കേരള സോളിഡ് വേസ്റ്റ് മാനേജ്മെന്റ് പദ്ധതിയുടെ മാർഗരേഖകളും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

11

രേഖകളും ഡിജിറ്റൽ മാനേജ്മെന്റും

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തനം കൂടുതൽ സുതാര്യവും കാര്യക്ഷമവുമാക്കുന്നതിനായി താഴെപ്പറയുന്ന വിവരങ്ങൾ ഡിജിറ്റലായി സൂക്ഷിക്കാം:

🏘️ വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വീടുകളുടെ എണ്ണം
🏠 സേവനം സ്വീകരിക്കുന്ന വീടുകളുടെ എണ്ണം
🏢 സ്ഥാപനങ്ങളുടെ എണ്ണം
💰 യൂസർ ഫീ ശേഖരണം
♻️ മാസാന്ത്യ മാലിന്യ ശേഖരണ അളവ്
📦 MCF സ്റ്റോക്ക്
🚛 RRF/റീസൈക്ലിംഗ് ഏജൻസിക്ക് കൈമാറിയ അളവ്
📊 മാസാന്ത്യ വരുമാനം
🧾 പ്രവർത്തന ചെലവ്
📅 പ്രത്യേക ശേഖരണങ്ങളുടെ വിവരങ്ങൾ
📢 പരാതികളും പരിഹാരങ്ങളും

12

ജനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ വിജയത്തിന് പഞ്ചായത്ത് സംവിധാനത്തോടൊപ്പം ഓരോ കുടുംബത്തിന്റെയും സ്ഥാപനത്തിന്റെയും സഹകരണം അനിവാര്യമാണ്.

ഓരോ കുടുംബവും ചെയ്യേണ്ടത്

1

മാലിന്യം വലിച്ചെറിയരുത്.

2

മാലിന്യം കത്തിക്കരുത്.

3

ജൈവ–അജൈവ മാലിന്യം വേർതിരിക്കുക.

4

അജൈവ മാലിന്യം വൃത്തിയാക്കി ഉണക്കി സൂക്ഷിക്കുക.

5

നിശ്ചിത ദിവസങ്ങളിൽ ഹരിതകർമ്മ സേനയ്ക്ക് കൈമാറുക.

6

സേവനത്തിനുള്ള യൂസർ ഫീ കൃത്യമായി അടയ്ക്കുക.

7

പ്രത്യേക മാലിന്യങ്ങൾ നിശ്ചിത കലണ്ടർ പ്രകാരം കൈമാറുക.

“എന്റെ മാലിന്യം – എന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം”

എന്ന ആശയം ഓരോ കുടുംബവും ഏറ്റെടുക്കുന്നതാണ് മാലിന്യമുക്ത കുമ്പളത്തിന്റെ അടിത്തറ.

13

കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഹരിത ദർശനം

“മാലിന്യം ഒരു പ്രശ്നമല്ല; ശരിയായ രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്താൽ അത് ഒരു വിഭവമാണ്.”

കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഓരോ വീടും സ്ഥാപനവും മാലിന്യത്തെ ഉറവിടത്തിൽ തന്നെ വേർതിരിക്കുകയും, ഹരിതകർമ്മ സേനയ്ക്ക് കൃത്യമായി കൈമാറുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ മാലിന്യസംസ്‌കരണം ഒരു സർക്കാർ സേവനം എന്നതിലുപരി ഒരു ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായി മാറുന്നു.

ഹരിതകർമ്മ സേനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ:

ശുചിത്വമുള്ള വീടുകൾ → ശുചിത്വമുള്ള വാർഡുകൾ → ശുചിത്വമുള്ള കുമ്പളം → മാലിന്യമുക്ത കേരളം

എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് മുന്നേറുകയാണ് കുമ്പളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ഹരിത യാത്ര.

🌿 കുമ്പളത്തിന്റെ മാലിന്യം കുമ്പളത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ♻️ വേർതിരിക്കാം – ശേഖരിക്കാം – പുനരുപയോഗിക്കാം 🌱 ഹരിത കുമ്പളം – സുസ്ഥിര കുമ്പളം